علوم دينى كه تنها متوجه معاد باشد ( و ميان معاد و معاش ، زندگى و معنويت جدايى قائل باشد ) بيم ندارد . . . علومى كه مستبد از آنها بيم دارد علوم زندگانى هستند ، مانند حكمت نظرى و فلسفهء عقلى و حقوق امم و سياست مدنى و تاريخ مفصل و خطابهء ادبيه و غير اينها از علومى كه ابرهاى جهل را بردرَد و آفتاب درخشان را طالع نمايد تا سرها از حرارت بسوزد « 1 » .

--> ( 1 ) سيرى در انديشه سياسى عرب ص 169 .